متیو پری: اعتیاد، مرگ، پرونده کیفری و میراث او در آگاهی‌رسانی اعتیاد

متیو پری، بازیگر نقش چندلر بینگ در سریال «دوستان»، در اکتبر ۲۰۲۳ در ۵۴ سالگی بر اثر مصرف کتامین درگذشت. مرگ او که در ابتدا یک حادثه به نظر می‌رسید، به یک پرونده کیفری پیچیده تبدیل شد و پنج نفر در ارتباط با مرگ این بازیگر محبوب محکوم شدند. متیو پری سال‌ها با اختلال مصرف الکل و مواد مخدر دست‌وپنجه نرم کرده بود؛ بیماری‌ای که خودش آن را «غول اعتیاد» می‌نامید. در این گزارش، مسیر اعتیاد، علت مرگ، جزئیات پرونده قضایی و نقش او در آگاهی‌رسانی درباره اعتیاد مرور می‌شود.

شهرت، نبوغ و زمینه‌های شکل‌گیری اعتیاد

ستارگان دنیای هنر همیشه در معرض خطر ابتلا به اعتیاد قرار دارند. فشار شهرت، درآمد بالا، دسترسی آسان به الکل و مواد، اضطراب صحنه و توقع همیشگی برای «خوب بودن» در مقابل دوربین، می‌توانند افراد خلاق را به سمت مصرف و سپس سوءمصرف سوق دهند. در چنین فضایی، کمدین‌ها اغلب پشت خنده‌هایشان درد و اضطراب عمیقی پنهان می‌کنند. وقتی تشویق تماشاگران تمام می‌شود و هنرمند با تنهایی‌اش می‌ماند، الکل و داروهای آرام‌بخش برای بسیاری نقش «مسکن موقت» را بازی می‌کنند. متیو پری یکی از مشهورترین نمونه‌های این هنرمندان است؛ فردی با نبوغ کمدی که سال‌ها پشت خنده‌هایش، درد و اعتیادی کشنده را پنهان کرده بود.

کودکی، احساس ناامنی و آغاز مصرف

متیو پری در کودکی با جدایی پدر و مادرش روبه‌رو شد و ناچار بود دائماً بین شهرها و کشورها در رفت‌وآمد باشد. این جابه‌جایی‌ها، همراه با خلأ حضور پدر، احساس ناامنی و تنهایی را در او تشدید کرد. همان‌طور که در کتاب خاطراتش توضیح می‌دهد، میل شدید به خنداندن دیگران از همین دوران در او شکل گرفت؛ تلاشی ناخودآگاه برای جبران ترس از طرد شدن. همین آسیب‌پذیری عاطفی بود که در سال‌های نوجوانی او را به سمت الکل کشاند. خودش می‌گوید در اواخر نوجوانی یک «الکلی تمام‌عیار» بوده و به مرور به داروهای مختلف تجویزی نیز وابسته شده بود.

رفت‌وبرگشت میان بهبودی و لغزش

ضعف جسمانی ناشی از اعتیاد، متیو پری را دائماً به بیمارستان می‌کشاند و آن‌جا هم داروهای مسکن تبدیل به بخشی دیگر از چرخه اعتیاد می‌شدند. کسانی که سریال «دوستان» را دیده‌اند، به‌خوبی متوجه تغییرات وزن او در طول ده سال فیلم‌برداری می‌شوند. خودش توضیح داد هرجا وزنش بالا می‌رفت، پای الکل در میان بود و هرجا لاغر و بیمار به نظر می‌رسید، پای مواد. او می‌نویسد در برخی سال‌ها تقریباً هیچ‌کدام از روزهای فیلم‌برداری را به یاد نمی‌آورد، چون اغلب در حالت خماری بود. بااین‌حال، تعهد حرفه‌ای‌اش باعث شد بازی‌اش تقریباً همیشه بی‌نقص به نظر برسد. این تضاد میان ظاهر موفق و درون رنج‌کشیده، بخش مهمی از تراژدی زندگی اوست.

مجله اعتیاد etiad.org یک پلتفرم خیریه و غیرانتفاعی است که با اتکا بر تحقیقات گسترده و معتبرترین منابع علمی و دانشگاهی، جامع‌ترین مقالات درباره انواع اعتیاد، روش‌های ترک و درمان و حمایت از معتادان را ارائه می‌کند. برای مطالعه بیشتر و دسترسی به منابع علمی بیشتر، می‌توانید در مجله اعتیاد مطالعه کنید:

 تعریف علمی، علل، علائم و راه‌های درمان اعتیاد

اعتیاد به مواد مخدر؛ راهنمای جامع انواع مواد

آیا کتامین اعتیادآور است؟

علت مرگ متیو پری چه بود؟

طبق گزارش رسمی پزشکی قانونی لس‌آنجلس، علت اصلی مرگ متیو پری «تأثیر حاد کتامین» اعلام شد؛ ماده‌ای که در برخی پروتکل‌های درمان افسردگی مقاوم نیز استفاده می‌شود. عوامل زمینه‌ای دیگری مانند غرق‌شدن در آب جکوزی و بیماری عروق کرونر قلب نیز در گزارش ذکر شدند. شیوه مرگ «حادثه» اعلام شد.

گزارش کالبدگشایی نشان داد سطح کتامین در خون او بسیار بالاتر از محدوده درمانی بوده است. هرچند او به‌طور قانونی برای درمان افسردگی تحت درمان با کتامین قرار داشت، مقدار ماده‌ای که در زمان مرگ در بدنش یافت شد با الگوی معمول درمانی سازگار نبود و نشان‌دهنده مصرف خارج از چارچوب پزشکی است. این پرونده بعدها به یک تحقیق کیفری گسترده منجر شد.

پرونده کیفری و محکومیت پنج متهم

دادگستری آمریکا پنج نفر را در ارتباط با مرگ متیو پری شناسایی و محکوم کرد. تحقیقات نشان داد که آنها در یک شبکه توزیع غیرقانونی کتامین با یکدیگر همکاری کرده‌اند:

کنت ایواماسا، دستیار شخصی متیو پری که در خانه او زندگی می‌کرد، به توطئه توزیع کتامین منجر به مرگ اعتراف کرد. طبق مدارک دادگاه، او در روز مرگ پری، حداقل سه بار به او تزریق کتامین کرد.

دکتر سالوادور پلاسنسیا، پزشک، به چهار فقره توزیع کتامین اعتراف کرد و در دسامبر ۲۰۲۵ به ۳۰ ماه زندان محکوم شد. او در مکالمات پیامکی با همکارش درباره اینکه «چقدر می‌توان از این آدم پول گرفت» صحبت کرده بود.

دکتر مارک چاوز، پزشک دیگری که کتامین را به پلاسنسیا فروخته بود، به ۸ ماه حبس خانگی محکوم شد. او پس از اعتراف به جرم، داوطلبانه پروانه پزشکی‌اش را تحویل داد.

جسوین سانگا، معروف به «ملکه کتامین»، به عنوان تأمین‌کننده اصلی مواد شناخته شد و به ۱۵ سال زندان محکوم شد.

اریک فلمینگ، مشاور ترک اعتیاد، کتامین را از سانگا تهیه و به دستیار پری تحویل می‌داد. او در مه ۲۰۲۶ به ۲۴ ماه زندان محکوم شد.

این پرونده نشان داد که چطور یک شبکه سودجو از آسیب‌پذیری یک بیمار معتاد برای کسب سود بهره‌برداری کرد؛ آسیب‌پذیری‌ای که پری خودش هم از آن آگاه بود اما قادر به مقاومت در برابر آن نبود.

هیچ دوایی درد متیو پری را درمان نمی‌کرد

در بخشی از خاطراتش، متیو پری توضیح می‌دهد که چطور در اوایل جوانی، وقتی اعتیاد هنوز به‌طور کامل زندگی‌اش را نابود نکرده بود، با خدا «معامله» کرد: از خدا خواست او را مشهور کند و گفت بعد از آن هرچه خواست با او بکند. این آرزو خیلی زود به حقیقت پیوست. او با بازی در سریال «دوستان» یک‌شبه به یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های تلویزیونی جهان تبدیل شد.

اما شهرت و ثروت، به‌جای آنکه درمانی برای دردهای درونی‌اش باشد، فشارها را بیشتر کرد. کسانی که سریال را دیده‌اند، به‌خوبی متوجه تغییرات وزن او در طول ده سال فیلم‌برداری می‌شوند. خودش بعدها توضیح داد هرجا وزنش بالا می‌رفت، پای الکل در میان بود و هرجا لاغر و بیمار به نظر می‌رسید، پای مواد و داروهای تجویزی. بااین‌حال، بازی او در نقش چندلر چنان قدرتمند بود که حتی بسیاری از همکارانش هم از عمق مشکل او خبر نداشتند.

متیو پری می‌نویسد در برخی سال‌ها، تقریباً هیچ‌کدام از روزهای فیلم‌برداری را به یاد نمی‌آورد؛ چون اغلب اوقات سر صحنه در حالت خماری بود. بااین‌همه، برنامه‌ریزی حرفه‌ای و تعهد به کار، باعث شد بازی‌اش تقریباً همیشه بی‌نقص به نظر برسد. این تضاد میان ظاهر موفق و درخشان و درون رنج‌کشیده، بخش مهمی از تراژدی زندگی اوست.

ترک اعتیاد و سال‌های هوشیاری

بهای سال‌های سیاه اعتیاد برای متیو پری بسیار سنگین بود: از دست رفتن چندین رابطه عاطفی، ازدواج‌نکردن و بچه‌دار نشدن، بیماری‌های جدی جسمانی و آسیب‌های عمیق عاطفی. او بعد از «دوستان» در چند کار سینمایی و تلویزیونی موفق بازی کرد، نوشت، تهیه‌کنندگی کرد و همچنان در فضای هنر فعال ماند، اما هیچ‌کدام در سطح شهرت «دوستان» نبودند. خودش می‌گفت همین هم کافی است؛ مسئله اصلی او دیگر شهرت نبود، بلکه تلاش برای زنده ماندن در برابر اعتیاد بود.

مهم‌تر از همه این بود که او هرگز از تلاش برای ترک اعتیاد و رسیدن به هوشیاری دست نکشید. در کتاب خاطراتش با صداقت و طنازی خاص خودش، جزئیات سال‌های مصرف، درمان، بستری شدن، شرکت در جلسات برنامه‌های دوازده‌قدمی و لحظات سقوط و برخاستن را ثبت کرد. او در این روایت، نه خانواده‌اش را مقصر می‌داند و نه شرایط بیرونی را؛ بلکه ضمن قدردانی از حمایت آن‌ها، مسئولیت بیماری و پیامدهای آن را بر عهده می‌گیرد.

پری در سال‌های هوشیاری، یکی از خانه‌هایش را به مرکز ترک اعتیاد تبدیل کرد تا به دیگران کمک کند. این تصمیم، بازتاب یکی از اصول مهم بهبودی است: کمک به دیگران برای حفظ هوشیاری و کاهش انگ اعتیاد.

چرا داستان متیو پری برای بهبودی مهم است؟

داستان متیو پری برای بسیاری از افراد در حال بهبودی الهام‌بخش است؛ نه به این دلیل که «پایانی خوش» دارد، بلکه چون واقع‌گرایانه نشان می‌دهد اعتیاد چقدر پیچیده و مزمن است. او با صدای بلند گفت که بارها لغزش کرده، چندین‌بار تا آستانه مرگ رفته و بااین‌حال، هر بار دوباره تلاش کرده است. این صداقت، برای کسانی که از احساس شرم و تنهایی رنج می‌برند، پیام مهمی دارد: شما تنها نیستید و شکست‌های مکرر، به‌خودی‌خود به معنای بی‌ارزشی یا غیرقابل‌درمان بودن نیست.

پس از مرگ او، خانواده‌اش و بسیاری از همکاران و دوستانش بر این نکته تأکید کردند که بزرگ‌ترین آرزوی متیو این بود که تجربه‌هایش بتواند حتی جان یک نفر دیگر را نجات دهد. میراث او فقط در خنده‌هایی که با نقش چندلر برای ما ساخت خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در شجاعتی است که برای صحبت کردن درباره بیماری اعتیاد، شرم، لغزش و امید به بهبودی نشان داد.

پیامی برای خوانندگان ایرانی

شاید ما هیچ‌وقت متیو پری را از نزدیک ندیده باشیم، اما درد و رنجی که در پشت لبخندهایش پنهان بود، برای بسیاری از خانواده‌ها و افراد درگیر اعتیاد آشناست. اعتیاد مرز جغرافیایی نمی‌شناسد؛ در ایران، کانادا، آمریکا و هر جای دنیا، انسان‌ها با همان احساس تنهایی، شرم، ترس از قضاوت و امید به یک زندگی بهتر درگیرند.

داستان متیو پری یادآوری می‌کند که اعتیاد یک «ضعف اخلاقی» یا مسئله اراده نیست؛ یک بیماری پیچیده جسمی، روانی و اجتماعی است که نیاز به درمان تخصصی، حمایت خانوادگی و همراهی گروه‌های خودیاری دارد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با این بیماری روبه‌رو هستید، کمک گرفتن از متخصصان و پیوستن به جمع‌هایی که این راه را رفته‌اند می‌تواند نخستین گام در مسیر بهبودی باشد.

ما متیو پری را با میراث ارزشمندش به یاد خواهیم داشت: لبخندهایی که به ما هدیه داد، صداقتی که برای گفتن حقیقت اعتیاد به‌کار گرفت و امیدی که برای میلیون‌ها نفر در مسیر بهبودی زنده نگه داشت.

تحقیق، ترجمه و نگارش: آزاده اتحاد/مجله اعتیاد etiad.org

سوالات متداول FAQ

REFERENCES