افرادی که به مصرف سنگین الکل روی میآورند، ممکن است با علائمی مواجه شوند که نهتنها فراتر از یک خماری معمولی است، بلکه سلامت جسمی و روانی آنها را به خطر میاندازد. مصرف سنگین الکل نه تنها ذهن و بدن را تخریب میکند، بلکه اضطراب، سردرد و علائم خماری تنها بخشی از خطرات آن هستند. اگر این عادت به مصرف مزمن تبدیل شود، شدت و تعداد این علائم ترک الکل بهمرور افزایش مییابد. بر اساس گزارش مؤسسه ملی سوءمصرف الکل و الکلیسم (NIAAA)، ترک ناگهانی الکل پس از مصرف سنگین الکل طولانیمدت میتواند خطرات جدی حتی مرگبار برای فرد داشته باشد.
مرکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) مصرف سنگین الکل را برای مردان بیش از ۱۵ نوشیدنی در هفته و برای زنان بیش از ۸ نوشیدنی در هفته تعریف میکند. با ادامه مصرف طولانیمدت، مغز به تأثیرات الکل عادت کرده و این سازگاری، ترک را بسیار دشوار و خطرناک میسازد.
سنددرم ترک الکل
توجه به این نکته ضروری است که اگر تنها چند بار در مصرف الکل زیادهروی کنید، احتمال بروز سندرم ترک الکل برای شما پایین است. این سندروم زمانی رخ میدهد که فرد مصرفکننده افراطی الکل، بهطور ناگهانی مصرف را قطع کرده یا بهطور چشمگیری کاهش دهد. سندرم ترک الکل (Alcohol Withdrawal Syndrome – AWS) میتواند طیفی از علائم، از اضطراب و خستگی خفیف تا توهمات شدید و تشنج، ایجاد کند. در موارد شدید، این سندرم ممکن است تهدیدکننده زندگی باشد.
علت این پدیده به تغییرات در سیستم عصبی مربوط میشود. در طول مصرف مداوم الکل، سیستم عصبی مرکزی بهتدریج با تأثیرات الکل سازگار میشود. وقتی ناگهان مصرف الکل را متوقف کنید، این سیستم برای جبران نبود الکل بیشفعال میشود، که میتواند به بروز علائم ترک از جمله اضطراب، بیخوابی، لرزش و در موارد شدیدتر، تشنج منجر شود.
علائم خفیف ترک الکل
نخستین علائمی که ممکن است تجربه کنید، شبیه یک خماری بد است. این علائم، اگرچه خفیف تلقی میشوند، اما پتانسیل وخیمتر شدن دارند. دکتر سوناید نولان، متخصص بالینی مرکز مصرف مواد بریتیش کلمبیا، در مصاحبهای با وبسایت سلف میگوید: «علائم ترک الکل معمولاً بین ۶ تا ۲۴ ساعت پس از آخرین نوشیدنی بروز میکنند و حتی ممکن است پس از کاهش قابلتوجه مصرف نیز دیده شوند.» بر اساس یک بررسی در سال ۲۰۱۹ که در مجله انجمن پزشکی امریکا منتشر شد، علائم خفیف ترک در حدود ۵۰ درصد از افرادی که مصرف سنگین و طولانیمدت الکل داشتهاند، مشاهده میشود. این علائم معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشوند و اگر در این مدت شدت پیدا نکنند، احتمال وخامت آنها کاهش مییابد.
علائم خفیف شامل موارد زیر هستند:
اضطراب و بیقراری
دکتر نولان این علائم را شایعترین نشانههای اولیه میداند. دکتر کاترین مکهیو از دانشگاه هاروارد نیز اشاره میکند که زنان در این مرحله اضطراب بیشتری نسبت به مردان گزارش میدهند.
از دست دادن اشتها
از دست دادن اشتها میتواند ناشی از تأثیر الکل بر پوشش معده باشد. مصرف الکل اغلب باعث التهاب معده میشود، که این التهاب میتواند ارسال سیگنالهای گرسنگی به مغز را مختل کند. طبق گزارش کلینیک مایو، هپاتیت الکلی، یک التهاب جدی و خطرناک کبدی، نیز در برخی افراد مصرفکننده الکل رخ میدهد و میتواند به کاهش اشتها منجر شود. این شرایط معمولاً با علائمی مانند تهوع و ناراحتیهای گوارشی همراه است و نیازمند مداخلات درمانی مناسب برای بهبود و جلوگیری از آسیب بیشتر است.
در مجله اعتیاد بیشتر بخوانید
تأثیر الکل بر سیستم ایمنی و نحوه جلوگیری از آسیب آن
من اعتیاد را شکست دادم اما الکلیسم پسرم را کشت
تهوع و استفراغ
تهوع و استفراغ از علائم شایع سمزدایی بدن پس از مصرف سنگین الکل هستند. این علائم معمولاً در مراحل اولیه ترک ظاهر میشوند و ممکن است بهصورت دورهای تهوع بدون استفراغ نیز تجربه شوند. اگر شدت استفراغ زیاد باشد، خطر کمآبی بدن افزایش مییابد، و ممکن است نیاز به مایعات تزریقی داخل عروقی برای جبران مایعات از دسترفته و حفظ تعادل بدن وجود داشته باشد. مراقبتهای پزشکی مناسب میتواند به کنترل این علائم و کاهش عوارض احتمالی کمک کند.
سردرد
سردرد یکی از علائم شایع در مراحل اولیه ترک الکل است و ممکن است به دلیل حساسیت بیش از حد برخی نورونها و گیرندههای سلولی در مغز، یا انتشار هورمونهای مرتبط با سردرد رخ دهد. مطالعهای که در سال 2021 در مجله BioRxiv منتشر شد، این مکانیسمها را بررسی کرده است. از آنجا که درمان خاصی برای سردردهای ناشی از ترک الکل وجود ندارد، محققان به دنبال شناسایی روشهای درمانی نوین، مانند هدف قرار دادن این گیرندههای سلولی در مغز هستند که ممکن است در آینده به کاهش شدت این علائم کمک کند.
تعریق
ترک الکل میتواند تأثیرات قابل توجهی بر سیستم عصبی مرکزی و سیستم گردش خون بگذارد. این تغییرات باعث میشود که سیستم خودمختار بدن – که مسئول کنترل عملکردهای غیرارادی مانند ضربان قلب و تنفس است – بیش از حد تحریک شود. این وضعیت ممکن است منجر به علائمی مانند تعریق شدید گردد. تعریق یکی از پاسخهای فیزیولوژیکی است که در واکنش به استرس جسمی و روانی ناشی از ترک الکل، بهویژه در مراحل اولیه آن، به وجود میآید.
تپش قلب
مصرف سنگین الکل میتواند باعث تحریک سیستم عصبی خودمختار شود که یکی از پیامدهای آن تپش قلب است. این وضعیت معمولاً به صورت افزایش ضربان قلب به بالای ۱۰۰ ضربه در دقیقه (تاکیکاردی) بروز میکند. تحریک سیستم خودمختار در اثر مصرف الکل موجب افزایش تولید آدرنالین و دیگر هورمونها میشود که ضربان قلب را تسریع میکند. تپش قلب میتواند نشانهای از استرس فیزیکی ناشی از ترک الکل نیز باشد و معمولاً در مراحل ابتدایی ترک مشهود است.
لرزش
لرزش یکی دیگر از واکنشهای سیستم عصبی خودمختار به ترک الکل است. این حالت معمولاً به دلیل تحریک سیستم عصبی بهواسطهی تغییرات در سطح گلوکز خون و ترشح هورمونهای استرس مانند آدرنالین ایجاد میشود. طبق گزارشهای کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده، لرزش بهویژه در دستها شایع است، اما میتواند در دیگر نقاط بدن نیز مشاهده شود. این علائم معمولاً در ۶ تا ۲۴ ساعت اول پس از ترک الکل ظاهر میشوند و در صورت ادامه مصرف الکل یا عدم درمان، شدت مییابند .
بیخوابی
اختلالات خواب یکی از علائم رایج در مراحل اولیه ترک الکل است و ممکن است حتی پس از چندین ماه، علیرغم پرهیز مداوم از الکل، ادامه یابد. این مشکلات خواب، که شامل بیخوابی، بیداریهای شبانه و اختلالات در الگوی خواب است، معمولاً ناشی از تغییرات شیمیایی در مغز و سیستم عصبی خودمختار به دنبال قطع مصرف الکل میباشند. مطالعات نشان دادهاند که این اختلالات ممکن است بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد و در برخی موارد، نیاز به درمانهای خاص برای بهبود خواب داشته باشد.
علائم متوسط تا شدید
پیشبینی چگونگی تبدیل علائم ترک الکل از خفیف به متوسط یا شدید در افراد مختلف گاهی دشوار است. طبق یک مطالعه منتشر شده در American Family Physician، شدت علائم ترک معمولاً به میزان مصرف و مدت زمان استفاده از الکل بستگی دارد. علائم ترک ممکن است پس از گذشت مدتی شروع شوند، اما در صورت شدت یافتن، میتوانند شامل موارد زیر باشند:
تشنج و توهم seizures and hallucinations
دکتر سوناید نولان میگوید: «تشنج ممکن است ظرف شش تا چهل و هشت ساعت پس از قطع مصرف رخ دهد، در حالی که توهمها ممکن است در عرض دوازده تا چهل و هشت ساعت ظاهر شوند.» بر اساس اطلاعات دانشکده پزشکی جانز هاپکینز، حدود سه درصد از افرادی که دچار تشنج میشوند، ممکن است دچار وضعیتی به نام صرع شوند. این وضعیت به معنای تشنجی است که بیش از پنج دقیقه طول میکشد یا در مدت پنج دقیقه بیش از یک تشنج رخ میدهد و فرد بین تشنجها هوشیاری خود را از دست میدهد. این شرایط یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که میتواند به آسیب مغزی دائمی منجر شود.
الکلیهای گمنام مؤثرترین راه برای پرهیز از الکل
توصیههای یک متخصص به یک الکلی سابق؛ از مسیر دور نشو
افسردگی تنها دلیل الکلیسم من نبود
هذیان خمری Delirium Tremens
هذیان خمری یکی از جدیترین عوارض سندرم ترک الکل است. حدود نیمی از افرادی که در طول ترک الکل دچار تشنج میشوند، این وضعیت را نیز تجربه میکنند. هذیان خمری که یک اورژانس پزشکی محسوب میشود، ۳ تا ۵ درصد از افراد با سابقه سوءمصرف الکل را تحت تأثیر قرار میدهد و معمولاً ۴۸ تا ۹۶ ساعت پس از کاهش مصرف الکل آغاز میشود.
این اختلال با توهمات شدید، سردرگمی، بیقراری و علائم فیزیکی مانند فشار خون بالا، ضربان قلب سریع، تب و تعریق همراه است که ناشی از اختلال در فعالیت سیستم عصبی است. در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به کلاپس قلبیعروقی شود، وضعیتی که در آن قلب قادر به پمپاژ خون به سرعت کافی نیست و ممکن است منجر به نارسایی ارگانها شود. بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ که در Current Psychiatry منتشر شد، تقریباً ۱۵ درصد از افرادی که درمان نمیشوند، جان خود را از دست میدهند.
دکتر نولان توضیح میدهد که با درمان مناسب، علائم شدید ممکن است تا یک هفته طول بکشد تا کاملاً برطرف شوند و حتی پس از گذر از بدترین مرحله، بهبود ممکن است چند روز زمان ببرد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر علائم شدید ترک الکل هستند؟
هذیان خمری در مردان بالغ جوانتر، بهویژه افرادی که قفقازی و مجرد هستند، بیشتر شایع است. علاوه بر این، میزان و نوع مصرف الکل نیز میتواند نقشی کلیدی در بروز این علائم ایفا کند.
مطالعهای که در سال ۲۰۱۹ در Acta Psychiatrica Scandinavica منتشر شد، بر روی ۳۵۸۲ فرد مبتلا به الکل انجام شد تا ارتباط تعداد و نوع نوشیدنیهای مصرفی با شدت علائم ترک را بررسی کند. نتایج نشان داد که مصرف متوسط بیش از ۲۰ نوشیدنی الکلی در روز و نوشیدن مشروبات الکلی سنگین، مانند ویسکی یا ودکا، بهجای نوشیدنیهایی چون آبجو یا شراب، خطر ابتلا به هذیان خمری را افزایش میدهد.
علاوه بر این، تجربههای پیشین از ترک ناموفق نیز عامل مهمی در افزایش خطر علائم شدید است. به گفته دکتر نولان، «هرچه تعداد تلاشهای ناموفق برای ترک الکل بیشتر باشد، خطر بروز علائم شدید در تلاشهای بعدی بیشتر میشود. به همین دلیل است که توصیه میکنم برای ترک الکل به دنبال درمان حرفهای باشید.»
آیا میتوان به تنهایی ترک کرد؟
برای افرادی که مصرف زیادی از الکل دارند، ترک ناگهانی معمولاً بهترین گزینه نیست. اگر شما یا فردی که میشناسید قصد دارید مصرف الکل را متوقف کنید، بهتر است این فرایند تحت نظارت پزشکی انجام شود. گزینههای درمانی مختلفی وجود دارد. درمان همراه با بستری، که شامل اقامت کامل در یک کلینیک یا مرکز ترک اعتیاد است، برای افرادی که در معرض خطر علائم شدید ترک الکل هستند، ممکن است گزینهای ایمنتر و مؤثرتر باشد.
طبق دستورالعملهای منتشر شده در American Family Physician، علائم خفیف تا متوسط ترک الکل ممکن است در محیطهای سرپایی تحت درمان قرار گیرند. این گزینه به فرد این امکان را میدهد که در خانه خود بماند و بهطور منظم برای دریافت درمانهای لازم به مرکز درمانی مراجعه کند.
داروهای ترک الکل
در طول فرایند سمزدایی از الکل، داروها میتوانند به کاهش شدت علائم ترک و پیشگیری از تشدید آنها کمک کنند. به گفته دکتر هیلاری اس. کانری، مدیر بالینی بخش الکل، مواد مخدر و اعتیاد در بیمارستان مکلین در بوستون، داروهای ترک الکل برای بیشتر افراد مناسب هستند.
پزشکان معمولاً بنزودیازپینها (بنزوها) را برای کاهش اضطراب ناشی از ترک و علائم فیزیکی مانند فشار خون بالا، تپش قلب و بیقراری تجویز میکنند. این داروها بهویژه برای افرادی که در معرض خطر ترک شدید قرار دارند، احتمال پیشرفت علائم را کاهش میدهند. دیازپام (والیوم)، لورازپام (آتیوان) و کلردیازپوکساید (لیبریوم) از پرکاربردترین بنزوها هستند. این داروها با تحریک گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) در مغز، که نقش مهمی در ایجاد علائم ترک الکل دارد، عمل میکنند.
دو جایگزین دیگر برای بنزودیازپینها، داروهای ضد تشنج مانند کاربامازپین (تگرتول) و گاباپنتین (نورتونین) هستند. شواهد نشان میدهند که این داروها میتوانند در کاهش علائم ترک مانند اضطراب و بیخوابی، بهویژه در موارد خفیف تا متوسط، مؤثر باشند. کاربامازپین با کاهش سرعت سیگنالهای الکتریکی در مغز و کاهش فعالیت گلوتامات، که نقش مهمی در ترک اعتیاد دارد، عمل میکند. گاباپنتین نیز با افزایش سطح GABA در مغز علائم را کاهش میدهد.
مشاوره با پزشک میتواند به شما کمک کند تا اطلاعات دقیقتری درباره گزینههای درمانی و نحوه تأثیر آنها بر وضعیت خاص شما دریافت کنید.
ترک اعتیاد به الکل؛ قدم به قدم تا رهایی کامل
هشدار مجله اعتیاد: مصرف داروهای ترک اعتیاد بدون تجویز پزشک میتواند بسیار خطرناک باشد
مجله اعتیاد تاکید میکند که استفاده از هر نوع داروی ترک اعتیاد باید تحت نظارت دقیق پزشک متخصص باشد. مصرف خودسرانه این داروها، بدون مشاوره و تجویز حرفهای، میتواند منجر به عواقب وخیم جسمی و روانی شود. داروهای ترک اعتیاد ممکن است با دیگر داروها یا شرایط جسمی فرد تداخل داشته باشند، که در صورت عدم نظارت، میتواند خطرناک باشد.
حتی در صورتی که این داروها توسط پزشک تجویز شوند، لازم است که مصرف آنها محدود به مدت مشخصی باشد. ادامه مصرف بیرویه یا خودسرانه میتواند منجر به وابستگی به دارو، ایجاد مشکلات جدید یا حتی بدتر شدن وضعیت فرد شود. به این ترتیب، همیشه باید روند درمان با دقت و طبق دستورات پزشک صورت گیرد تا فرد به صورت ایمن و مؤثر از اعتیاد رهایی یابد.
از کجا میتوانم کمک بگیرم؟
وقتی تصمیم به ترک الکل میگیرید، بهتر است این مسیر را تنها طی نکنید. درخواست کمک، اولین و اغلب سختترین گام است. در حالی که ممکن است وسوسه شوید علائم ترک را خودتان مدیریت کنید، این کار میتواند خطرناک باشد و ارزش ریسک کردن ندارد.
علائم ترک حتی در صورتی که خفیف باشند، میتوانند به شدت آزاردهنده باشند و بدون درمان مناسب، احتمال شدت گرفتن آنها وجود دارد. هرچه علائم بیشتر پیشرفت کند، درمان آن پیچیدهتر خواهد بود. همچنین، یک دوره ترک سخت میتواند روند ترک در آینده را نیز دشوارتر کند.
به یاد داشته باشید که سمزدایی از الکل تنها اولین قدم است. برای حفظ هوشیاری و جلوگیری از بازگشت به مصرف، نیاز به گزینههای درمانی اضافی، از جمله دارو و مشاوره فردی یا گروهی دارید. کمک حرفهای و درمانهای جامع میتوانند به شما کمک کنند تا در این مسیر سخت، موفق شوید و هوشیاری خود را حفظ کنید.
ترجمه مجله اعتیاد: آزاده اتحاد
references
Alcohol Withdrawal Symptoms
(The Self)
Introduction to Alcohol Withdrawal
(National Libraray of Medicine)
Alcohol Withdrawal Syndrome
(American Family Physician)
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده
اولین نفری باشید که نظر میدهد.