مصرف کم الکل در نگاه خیلی‌ها «بی‌خطر» به نظر می‌رسد؛ مخصوصاً وقتی نوشیدن فقط به یک گیلاس شراب همراه شام یا چند شات در آخرهفته محدود شود. اما تحقیقات جدید یک نتیجه روشن دارند: مهم نیست مقدار الکل چقدر باشد، مصرف آن مضر است و به سلامتی آسیب می‌زند.

در گذشته، اعلام شده بود که مصرف یک یا دو لیوان شراب یا ویسکی در روز برای سلامتی مفید است. تحقیقات جدید این ادعا را رد کرده و نشان داده است که بخشی از این اطلاعات دروغین، تبلیغات شرکت‌های چندملیتی تولید الکل بوده است.

بعضی‌ها فکر می‌کنند فقط زیاده‌روی در مصرف الکل برای سلامتی خطرناک است. شما ممکن است خودتان را یک مشروب‌خور کم‌مصرف یا متعادل بدانید؛ مثلاً هر از گاهی یک کوکتل یا گیلاس شرابی با شام‌تان می‌نوشید و فقط آخرهفته‌ها در جمع‌های دوستانه چند شات یا لیوان اضافه‌تر مصرف می‌کنید. بنابر بسیاری از استانداردهای ارزیابی مصرف الکل، حق با شماست؛ چرا که میزان مصرف الکل بر اساس میانگین مصرف هفتگی شما محاسبه می‌شود.

اما همین معیار می‌تواند باعث شود بسیاری از مصرف‌کنندگان به اشتباه تصور کنند که مصرف متوسط الکل، بدون توجه به روند مصرف، بی‌خطر است. رودولف موس، استاد بازنشسته روانپزشکی و علوم رفتاری در دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد، در این‌باره می‌گوید: «این معیار سنجش مصرف الکل باعث می‌شود بسیاری از مصرف‌کنندگان به اشتباه تصور کنند که به طور میانگین مصرف میزان متوسطی از الکل، بدون توجه به روند مصرف، بی‌خطر است.» تحقیقات جدید نشان می‌دهد حتی نوشیدن مقدار کم الکل هم مضر است.

زیاده‌روی در مصرف الکل
طبق پژوهش‌های جدید، افرادی که گاهی در مصرف الکل زیاده‌روی می‌کنند، تا حدود پنج برابر بیشتر در معرض پیامدهای مختلف ناشی از الکل قرار دارند؛ از آسیب‌های جسمی تا مشکلات روانی و افت عملکرد روزمره.

راهنمای جامع اختلال مصرف الکل و روش های درمان

آیا حتی مقدار کم الکل هم مضر است؟

تمام تحقیقاتی که درباره مصرف کم یا متوسط مشروبات الکلی انجام شده است به یک نتیجه مشابه رسیده‌اند: مهم نیست چقدر الکل مصرف کنید، مصرف آن مضر است و به سلامتی آسیب می‌زند. در گذشته، اعلام شده بود که مصرف یک یا دو لیوان شراب یا ویسکی در روز برای سلامتی مفید است. تحقیقات جدید این ادعا را رد کرده و این اطلاعات دروغین، تبلیغات شرکت های چند ملیتی تولید الکل بوده است.

زیاده‌روی مصرف الکل در بزرگسالان

موس یکی از نویسندگان تحقیق جدیدی است که نشان می‌دهد بسیاری از افرادی که مصرف الکل‌شان متوسط است، بالای سی سال دارند، آخر‌هفته‌ها در مصرف مشروبات الکلی زیاده‌روی می‌کنند، که یعنی مصرف بیشتر از پنج نوشیدنی پشت‌سرهم یا طی یک بازه‌ی زمانی کوتاه.

چارلز هولاهان، استاد روانشناسی دانشگاه تگزاس در آستین و یکی از نویسندگان دیگر این تحقیق، می‌گوید: «در این تحقیق افرادی که در مصرف زیاده‌روی می‌کردند، تقریباً پنج برابر احتمالش بیشتر بود که مشکلات متعدد مرتبط با الکل را تجربه کنند، مثل آسیب دیدن اعضای بدن، مشکلات هیجانی یا روانی ناشی از الکل، احساس نیاز غیرارادی به مصرف بیشتر الکل برای رسیدن به همان تأثیر اولیه و تجربه عواقب ناشی از مصرف الکل در محل کار، مدرسه یا هنگام مراقبت از کودکان.»

هولاهان می‌گوید: «این یعنی کسی که در یک آخر هفته در مجموع هفت شات مشروب مصرف می‌کند، در مقایسه با کسی که کل مصرفش یک شات یا گیلاس روزانه همراه با شام است، با وجود اینکه میانگین مصرف‌شان یکسان است، در معرض خطر بیشتری قرار دارد.»

برخی تحقیقات نشان داده حتی مقدار کم الکل هم مضر است.

عواقب نوشیدن الکل در زنان

به گفته‌ مؤسسه ملی سوء‌مصرف الکل و الکلیسم، زنان نسبت به اثرات الکل بیشتر حساس‌اند. این مؤسسه اضافه کرد که در زنان، مشکلات مربوط به الکل زودتر و در سطوح پایین‌تری نسبت به مردان ظاهر می‌شود.

زنان بیشتر از مردان در معرض آسیب‌های مغزی و بیماری‌های قلبی ناشی از الکل هستند و مطالعات نشان می‌دهد زنانی که یک نوشیدنی الکلی در روز مصرف می‌کنند، خطر ابتلای خود به سرطان سینه را بین پنج تا نه درصد در مقایسه با زنانی که از مصرف مشروب پرهیز می‌کنند، افزایش می‌دهند.

طبق گفته‌های این مؤسسه، برای مردان و همچنین زنان بالای شصت و پنج سال، زیاده‌روی در مصرف الکل نگران‌کننده است؛ چرا که بسیاری از افراد مسن از داروهایی استفاده می‌کنند که می‌تواند با الکل تداخل داشته باشد، مشکلات سلامتی داشته‌ باشند که به واسطه‌ی الکل تشدید شود و همچنین ممکن است بیشتر در معرض خطر سقوط در اثر مصرف الکل و سایر آسیب‌های تصادفی قرار بگیرند.

مصرف الکل نه تنها برای سلامت جسم و روان زنان آسیب‌هایی ایجاد می‌کند، بلکه بر باروری و سلامت جنین و نوزاد در دوران بارداری و شیردهی نیز تاثیرگذار است. والدینی که قصد بچه‌دار شدن دارند، بهتر است پیش از بارداری مصرف الکل را محدود و حتی قطع کنند، تا فرزندی سالم و سلامتی داشته باشند.

دکتر لینا میتال می‌گوید: «روابط‌تان را هم فراموش نکنید. آیا اختلافات‌‌تان بیشتر شده است؟ آیا عزیزان شما ابراز نگرانی می‌کنند یا حس می‌کنند شما با گذشته فرق کرده‌اید؟ مخفی کردن مصرف الکل یا دروغ گفتن در‌باره آن هم رفتار نگران‌کننده به حساب می‌آید.»

مصرف کم الکل: حتی مقدار کم هم برای بدن ضرر دارد
زنان بیشتر از مردان در معرض آسیب‌های مغزی و بیماری‌های قلبی ناشی از الکل هستند

تاثیر ژن در اعتیاد به الکل

مراحل اعتیاد به الکل 

مصرف آخرهفته‌ای و خطرات آن

تحقیق جدیدی که در مجله پزشکی امریکایی درمان پیشگیرانه منتشر شد، نزدیک به هزار و سیصد مصرف‌کننده الکل را طی نه سال تجزیه‌و‌تحلیل کرد و نشان داد که بیشتر موارد زیاده‌روی در مصرف الکل – و مشکلات متعدد مرتبط با الکل – میان افرادی رخ داده است که مصرف متوسط الکل داشتند.

به گفته هولاهان یک مصرف‌کننده‌ معمولی که مصرف متوسط الکل دارد، مثلاً یک نوشیدنی در روز، ممکن است با یک نوشیدنی روزانه با شام یا هفت نوشیدنی در یک آخر هفته به این میانگین برسد. در حالی که این رفتار لزوماً منجر به اعتیاد به الکل نمی‌شود، مطالعه‌ی مذکور نشان داد که نوشیدن بیش از یک نوشیدنی در روز برای زنان و دو نوشیدنی در روز برای مردان – یا بیشتر از پنج نوشیدنی در یک نوبت– طی نه سال، مشکلاتی مرتبط با الکل در آنها به وجود خواهد آورد.

هولاهان گفت: «این یافته‌ها نشان داد که نیاز است اقدامات مداخله‌ای در رابطه با مصرف‌کنندگان متوسط الکل انجام شود.»

مصرف زیاد الکل مشکل‌ساز است

چگونه متوجه می‌شوید که مصرف الکل شما مشکل‌ساز شده است؟ به گفته کارشناسان، یکی از نشانه‌های آشکار این است که نوشیدن الکل در توانایی شما برای گذراندن زندگی روزمره اختلال ایجاد کند.

دکتر سارا واکمن، مدیر پزشکی بنیاد اختلالات مصرف مواد در بیمارستان Mass General Brigham، در مصاحبه‌ی پیشین خود به سی‌ان‌ان گفته بود: «اختلال مصرف الکل یعنی مصرف غیرارادی الکل علی‌رغم پیامدهای منفی ناشی از مصرف، مثل تحت تأثیر قرار دادن روابط شما و توانایی‌ عملکرد مناسب در کار شما یا هر نقشی که در جامعه‌تان دارید.» دکتر واکمن اعتقاد دارد حتی مصرف کم الکل هم مضر است.

دکتر لینا میتال، رئیس بخش سلامت روان زنان در بخش روانپزشکی در بیمارستان زنان و Brigham در بوستون، به سی‌ان‌ان گفت: «اگر به‌رغم تأثیرات منفی الکل بر سلامت جسمی یا روانی خود همچنان به نوشیدن ادامه می‌دهید محتاط باشید. شما واقعاً مجبور نیستید به این شکل زندگی کنید که بگویید مریضید و از کار مرخصی بگیرید یا با خماری کار کنید.»

مقدار مجاز مصرف الکل

این برای شما زنگ خطر است؛ اینکه دارید بی آنکه متوجه باشید، برای خودتان مشروب زیاد می‌ریزید. دستورالعمل‌های کنونی انجمن قلب امریکا بیش از دو نوشیدنی استاندارد در روز برای مردان و یک نوشیدنی برای زنان و افراد بالای شصت و پنج سال را توصیه نمی‌کند.

مقدار مجاز مصرف الکل
در گذشته گفته می‌شد نوشیدن یک یا دو لیوان شراب در روز می‌تواند برای سلامتی مفید باشد؛ اما تحقیقات جدید این ادعا را رد کرده‌اند و نشان می‌دهند بخش زیادی از این روایت‌ها، بیشتر از آنکه علمی باشد، حاصل تبلیغات شرکت‌های بزرگ تولیدکننده الکل است.

نوشیدنی استاندارد چیست؟

نوشیدنی استاندارد چیست؟ طبق استانداردهای ایالات متحده، نوشیدنی استاندارد برابر با یک لیوان و نیم آبجو معمولی، نصف گیلاس شراب معمولی یا یک شات الکل است.

ویکمن می‌گوید: «با این حال، مصرف‌کننده ممکن است یک لیوان بزرگ شراب برای خود بریزد و متوجه نباشد که در واقع یک لیوان دو یا سه وعده شراب است و نه فقط یک وعده.»

یک شات مشروب چند سی‌سی است؟

در بسیاری از منابع عمومی، «یک شات» معمولاً به عنوان یک پیمانه کوچک نوشیدنی الکلی شناخته می‌شود و معمولاً حدود ۳۰ میلی‌لیتر (۳۰ سی‌سی) در نظر گرفته می‌شود. در این مقاله نیز معیار «یک شات الکل» در قالب مفهوم نوشیدنی استاندارد مطرح شده است؛ یعنی ممکن است فرد تصور کند فقط یک شات یا یک لیوان کوچک نوشیده، اما در عمل مقدار بیشتری مصرف کرده باشد، بدون آنکه متوجه شود.

فرق شراب و مشروب

در زبان رایج، شراب یکی از انواع نوشیدنی‌های الکلی است و «مشروب» یک واژه عمومی برای انواع نوشیدنی‌های الکلی (از جمله شراب، آبجو و نوشیدنی‌های تقطیری مثل ودکا و ویسکی) محسوب می‌شود. به همین دلیل ممکن است برخی افراد مصرف شراب را کمتر جدی بگیرند، اما در عمل الکل همچنان همان ماده‌ای است که می‌تواند بر سلامت جسم و روان اثر منفی بگذارد.

کلام آخر

مصرف کم الکل هم مضر است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهند که مصرف حتی کم الکل نیز برای سلامتی مضر است. بر اساس مطالعات انجام شده، هر چه کمتر الکل مصرف شود، بهتر است؛ زیرا حتی مصرف مقادیر کم الکل نیز به سلامتی لطمه می‌زند.

در گذشته، اعلام شده بود که مصرف یک یا دو لیوان شراب در روز برای سلامتی مفید است، اما تحقیقات جدید این ادعا را رد کرده و نشان داده است که پشت این اطلاعات اغلب یک تبلیغات سرمایه‌داری قرار دارد که توسط شرکت‌های بزرگ تولید کننده الکل به راه انداخته شده است. با توجه به مطالعات گسترده علمی، مصرف هر مقداری از مشروبات الکلی برای بهداشت عمومی مضر است.

سوالات متداول faq

۱) مقدار مجاز مصرف الکل چقدر است؟
مقدار مجاز مصرف الکل در بسیاری از دستورالعمل‌ها برای مردان حداکثر دو نوشیدنی استاندارد در روز و برای زنان یک نوشیدنی استاندارد در روز در نظر گرفته می‌شود.

۲) نوشیدنی استاندارد چیست؟
نوشیدنی استاندارد معمولاً معیاری برای تخمین مقدار الکل مصرفی است و می‌تواند شامل نصف گیلاس شراب، یک شات الکل یا حدود یک و نیم لیوان آبجو باشد.

۳) یک شات مشروب چند سی‌سی است؟
یک شات معمولاً حدود ۳۰ میلی‌لیتر (۳۰ سی‌سی) در نظر گرفته می‌شود، اما در عمل ممکن است مقدار واقعی بیشتر از این باشد.

۴) آیا مصرف کم الکل هم می‌تواند مضر باشد؟
بله. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند حتی مصرف کم الکل هم می‌تواند برای سلامت بدن و مغز آسیب‌زا باشد و هرچه مصرف کمتر باشد بهتر است.

REFERENCES

LaMotte, S. (2022). Think you’re OK because you only drink on weekends? Think again. CNN. این لینک

World Health Organization. (2023). No level of alcohol consumption is safe for our health. WHO Regional Office for Europe. این لینک

Zhao, J., et al. (n.d.). Association Between Daily Alcohol Intake and Risk of All-Cause Mortality. JAMA Network Open (American Medical Association); Canadian Institute for Substance Use Research, University of Victoria. این لینک

Oshima, S., et al. (2022). Effects of Regular Low-Level Alcohol Consumption in Healthy Individuals: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Crossover Study. Nutrients. این لینک