بسیاری تصور میکنند که تأثیر الکل بر خواب مثبت است. این باور از دیرباز وجود داشته است که رابطه الکل و خواب همواره دوستانه است. در واقع، تخمین زده میشود که بین ۲۰ تا ۳۰ درصد از افرادی که به اختلال خواب مبتلا هستند، از الکل به عنوان یک روش برای بهبود خواب استفاده میکنند. اگرچه الکل ممکن است به دلیل تسریع فرآیند به خواب رفتن، در ابتدا مؤثر به نظر برسد، اما مصرف منظم آن میتواند تأثیرات منفی و پایداری بر چرخه خواب داشته باشد.
دکتر جان مندلسون بنیانگذار Ria Health و استاد دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، توضیح میدهد: «الکل هرگز به بهبود خواب کمک نمیکند. در ابتدا شاید کمی آرامشبخش باشد و به خواب رفتن کمک کند، اما سه تا چهار ساعت بعد افراد را از خواب بیدار میکند و مانع از ادامه خواب میشود. از سوی دیگر، افرادی که به الکل وابسته شدهاند، در صورت مصرف نکردن آن دچار بیخوابی شدید میشوند.» بنابراین، مصرف منظم الکل نه تنها خواب را بهبود نمیبخشد، بلکه اختلالات خواب را نیز تشدید میکند.
تأثیر الکل بر خواب چگونه است؟
الکل یک آرامکننده برای دستگاه عصبی مرکزی است، به همین دلیل پس از مصرف، اغلب احساس آرامش و خوابآلودگی ایجاد میشود. این باعث میشود بسیاری به اشتباه فکر کنند که الکل میتواند به بهبود خواب کمک کند. اما حقیقت این است که تأثیر الکل بر کیفیت خواب پیچیدهتر و منفیتر از آن چیزی است که به نظر میرسد.
مصرف حتی مقدار کمی الکل، مانند یک یا دو شات نزدیک به زمان خواب، میتواند بهشدت کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار دهد. الکل بهطور مستقیم مرحله عمیق خواب، بهویژه مرحله رؤیا (REM)، را مختل میکند. این مرحله از خواب، که برای بازیابی جسمی و ذهنی بسیار ضروری است، در حضور الکل کاهش مییابد.
دن فورد، روانشناس خواب و بنیانگذار Better Sleep Clinic، اشاره میکند که: «خواب عمیق ناشی از الکل با افزایش امواج آلفا، که معمولاً در بیداری دیده میشوند، همراه است. در نتیجه، کیفیت خواب عمیق کاهش مییابد و خواب نیروبخش حاصل نمیشود.» بنابراین، هرچند ممکن است ابتدا به سرعت به خواب بروید، اما خواب شما عمیق و با کیفیت نخواهد بود و این منجر به کاهش هوشیاری و انرژی در روز بعد از مصرف الکل خواهد شد.
در مجله اعتیاد بیشتر بخوانید
چرا بعد از مصرف الکل از خواب میپرید؟
الکل به عنوان یک آرامکننده دستگاه عصبی مرکزی عمل میکند، به این معنا که با سرکوب سلولهای عصبی حرکتی مغز باعث به خواب رفتن شما میشود. با این حال، این خواب اغلب پایدار نیست. وقتی بدن شروع به متابولیز کردن الکل میکند، نرونهای حرکتی دوباره فعال میشوند و این فرایند باعث میشود که از خواب بیدار شوید و دیگر نتوانید به راحتی دوباره بخوابید.
کاهش تولید ملاتونین توسط الکل
ملاتونین هورمونی است که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک میکند و بدن معمولاً در هماهنگی با غروب خورشید شروع به تولید آن میکند. اما مصرف الکل این چرخه را مختل میکند و تولید ملاتونین را کاهش میدهد، حتی اگر هوا تاریک شده باشد. تحقیقات نشان دادهاند که مصرف الکل قبل از خواب، تولید ملاتونین را تا ۲۰ درصد کاهش میدهد.
ممکن است تصور کنید که میتوانید با مصرف قرصهای ملاتونین این کاهش را جبران کنید، اما مصرف همزمان الکل و ملاتونین میتواند عوارضی مانند اضطراب، فشار خون بالا، گیجی و مشکلات تنفسی ایجاد کند. در ضمن، مصرف همزمان این دو ماده میتواند بر عملکرد کبد و تولید آنزیمهای ضروری آن اثر منفی بگذارد.
آپنه خواب یا وقفه تنفسی، اختلالی است که در آن تنفس فرد در هنگام خواب متوقف میشود. این مشکل میتواند عوارض خطرناکی داشته باشد، بنابراین تشخیص و درمان آپنه خواب از اهمیت بالایی برخوردار است.
علت بی خوابی بعد از مصرف الکل
الکل میتواند مشکلات خواب را تشدید کند، بهویژه اگر فرد دچار وقفه تنفسی انسدادی در خواب باشد. الکل باعث شل شدن ماهیچههای گلو و زبان میشود که این وضعیت میتواند اختلالات تنفسی را بدتر کرده و آنها را طولانیتر کند.
تحقیقات نشان میدهند که مصرف الکل خطر ایست تنفسی در خواب را تا ۲۵ درصد افزایش میدهد و سطح اشباع اکسیژن در بیماران را به پایینترین حد میرساند. این وضعیت میتواند به اختلالات خواب، مانند دشواری در به خواب رفتن و بیدار شدن مکرر شبانه، دامن بزند. حدود ۳۵ تا ۷۰ درصد از افرادی که الکل مصرف میکنند، به بی خوابی مبتلا هستند و این میتواند وابستگی به الکل را تشدید کند.
اگرچه الکل ممکن است بهطور موقت به به خواب رفتن کمک کند، اما به دلیل ایجاد اختلال در مراحل خواب عمیق و بیدار شدن مکرر در طول شب، استفاده از آن بهعنوان درمان بیخوابی توصیه نمیشود.
تعادل میان مصرف الکل و کیفیت خواب
برای بهبود تعادل بین مصرف الکل و کیفیت خواب، به نکات زیر توجه کنید:
1. مراقبت از وضعیت خواب: پس از مصرف الکل، وضعیت خواب خود را با دقت بررسی کنید تا تأثیرات آن را شناسایی کرده و نیازهای بدن خود را بهتر مدیریت کنید.
2. عدم استفاده از الکل به عنوان کمک خواب: هرچند الکل ممکن است به طور موقت به خواب رفتن کمک کند، اما این راهحل پایدار نیست و ممکن است مشکلات خواب را در طول زمان تشدید کند. مطالعات نشان میدهند که حتی مصرف چند شات الکل قبل از خواب نمیتواند بهطور مداوم کیفیت خواب را بهبود بخشد و تأثیرات مثبت آن به سرعت از بین میرود. به جای آن، از روشهای سالمتر مانند خواندن کتاب، دوش گرفتن یا انجام یوگا برای آرامش و خواب بهتر استفاده کنید.
نتیجهگیری
الکل و بی خوابی ارتباط پیچیدهای با یکدیگر دارند. بیخوابی نوعی اختلال خواب است که مانع از تجربه خواب آرام و پیوسته میشود. افراد مبتلا به بیخوابی یا نمیتوانند به راحتی به خواب بروند، یا در طول شب بارها بیدار میشوند و خواب عمیق را تجربه نمیکنند. این امر باعث میشود که فرد پس از بیدار شدن احساس خستگی و عدم آرامش کند. ممکن است در کوتاهمدت این مشکل بیاهمیت به نظر برسد، اما در درازمدت میتواند تأثیرات منفی جدی بر روحیه، سطح انرژی، سلامت جسمی و روانی، عملکرد شغلی و کیفیت زندگی فرد بگذارد.
متأسفانه، بسیاری از افراد برای مقابله با بیخوابی به خوددرمانی با الکل روی میآورند، زیرا تصور میکنند که الکل با خواص آرامبخش خود به آنها کمک میکند. اما در واقع، الکل میتواند بیخوابی را پیچیدهتر کرده و مشکل را تشدید کند، نه اینکه راهحل باشد.
در نهایت، این مقاله مجله اعتیاد برای آگاهی و اطلاعرسانی است و جایگزین مشاوره پزشکی نمیشود. در صورت بروز مشکلات جدی در خواب یا نگرانیهای مربوط به مصرف الکل، حتماً با یک متخصص مشورت کنید.
ترجمه مجله اعتیاد: آزاده اتحاد
references
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده
اولین نفری باشید که نظر میدهد.