بنزودیازپین ها (Benzodiazepines) گروهی از داروها هستند که بهطور گسترده برای کاهش اضطراب و استرس و همچنین بهبود کیفیت خواب تجویز میشوند. این داروها با اثرگذاری بر سیستم عصبی مرکزی و افزایش فعالیت گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) – یک انتقالدهنده عصبی که به آرامش مغز کمک میکند – باعث کاهش فعالیت بیشازحد نورونها میشوند. این ویژگیها نهتنها به تسکین اضطراب کمک میکند، بلکه احساس آرامش و خوابآلودگی را نیز تقویت میکند. به همین دلیل، بنزودیازپینها در مواردی به عنوان قرص خوابآور نیز شناخته میشوند. در این مقاله، به کاربردهای این داروها و دلایل شهرت آنها در حوزه درمان اختلالات خواب و اضطراب پرداخته میشود.
انواع قرص بنزودیازپین
با معرفی کلردیازپوکساید (لیبریوم) و دیازپام (والیوم) در اوایل دهه ۱۹۶۰، فصل تازهای در درمان بیخوابی و اضطراب آغاز شد. این داروها نسبت به داروهای پیشین اثربخشی بیشتر و ایمنی بالاتری داشتند و بهسرعت به یکی از مهمترین ابزارهای درمانی تبدیل شدند. در طول دهههای بعد، بنزودیازپینها بهعنوان پرطرفدارترین آرامبخشها و مسکنهای تجویزی شناخته شدند.
با وجود معرفی داروهای جدید در اواسط دهه ۱۹۸۰ که تا حدی نقش بنزودیازپینها را محدود کرد، این داروها همچنان جایگاه خود را در درمان اضطراب و بیخوابی حفظ کردهاند. امروز بیش از دهها نوع از بنزودیازپینها با نسخه پزشک در دسترس است. نامهایی مانند والیوم (Valium) و زاناکس (Xanax) از شناختهشدهترین و پرکاربردترین بنزودیازپینها در سراسر جهان هستند.
این داروها ساختاری شیمیایی مشترک دارند، اما در سرعت جذب، مدتزمان اثرگذاری و سرعت دفع از بدن با یکدیگر متفاوتاند. این ویژگیها تعیین میکنند که هر دارو برای کدام شرایط و با چه دوره درمانی تجویز شود، از درمانهای کوتاهمدت مانند حملات پانیک گرفته تا مصرف بلندمدت برای اختلالات اضطرابی مزمن.
انواع قرص بنزودیازپین عبارتند از:
| نام دارو (فارسی) | نام درارو (انگلیسی) | نام تجاری |
| دیازپام | Diazepam | والیوم (Valium) |
| لورازپام | Lorazepam | آتیوان (Ativan) |
| آلپرازولام | Alprazolam | زاناکس (Xanax) |
| کلونازپام | Clonazepam | کلونوپین (Klonopin) |
| کلردیازپوکساید | Chlordiazepoxide | لیبریوم (Librium) |
| میدازولام | Midazolam | ورسد (Versed) |
| تمزپام | Temazepam | رستوریل (Restoril) |
| فلومازنیل | Flumazenil | آنتاگونیست بنزودیازپینها |
| تریازولام | Triazolam | هالسیون (Halcion) |
| اکسازپام | Oxazepam | سراکس (Serax) |
سوء مصرف بنزودیازپین
سوءمصرف قرصهای بنزودیازپین بیش از آن چیزی است که تصور میکنید. این نوع سوءمصرف، در صورت عدم درمان، میتواند به شدت بر روابط شخصی، وضعیت شغلی و سلامت جسمی و روانی مصرفکننده تأثیرات منفی بگذارد. افراد معمولاً این داروها را به دلیل تأثیرات آرامبخششان و بدون نسخه پزشک مصرف میکنند، اما با گذشت زمان و تداوم استفاده، این مصرف به وابستگی و اعتیاد تبدیل میشود.
پزشکان معمولاً بنزودیازپینها را برای درمان شرایط زیر تجویز میکنند:
– اضطراب و حملات پانیک
– تشنج
– بیخوابی و مشکلات خواب
همچنین، بنزودیازپین ها برای موارد زیر نیز استفاده میشوند:
– بیهوشی عمومی
– آرامبخشی پیش از جراحی
– شل کردن عضلات
– کمک به ترک الکل
– کاهش تهوع و استفراغ
– درمان افسردگی
– کنترل حملات عصبی
با اینکه بنزودیازپینها داروهای مفیدی برای مصرف کوتاه مدت در درمان برخی اختلالات هستند، اما مصرف نادرست آنها میتواند به وابستگی، اعتیاد، افسردگی و مشکلات جدی منجر شود.
در مجله اعتیاد بیشتر بخوانید
عوارض قرص بنزودیازپین
شایعترین عوارض جانبی مرتبط با بنزودیازپین ها عبارت است از:
خستگی
سرگیجه
ضعف
بیثباتی
سایر عوارض بنزودیازپین عبارت است از:
خوابآلودگی
از دست دادن درک محیطی
سردرد
اختلال خواب
گیجی
تحریکپذیری
پرخاشگری
هیجان
اختلال حافظه
همه قرصهای بنزودیازپین میتوانند باعث وابستگی فیزیکی شوند. قطع ناگهانی درمان پس از چند ماه درمان روزانه ممکن است با علائم ترک همراه باشد که شامل احساس از دست دادن عزت نفس، بیقراری و بیخوابی میشود. اگر بنزودیازپینها به طور مداوم برای بیش از چند ماه مصرف شوند، قطع درمان به طور ناگهانی ممکن است باعث تشنج، لرزش، گرفتگی عضلات، استفراغ و تعریق شود. برای جلوگیری از عوارض قرص بنزودیازپین و علائم ترک، دز مصرفی باید به تدریج کاهش یابد.
تحقیقات کتابخانه ملی پزشکی
اوردوز بنزودیازپین ها
قرصهای بنزودیازپین میتوانند منجر به اوردوز شوند، بهویژه زمانی که به مقدار زیاد مصرف شوند یا با دیگر مواد مانند الکل، داروهای مسکن قوی (مثل اپیوئیدها) یا داروهای آرامبخش دیگر ترکیب شوند. اوردوز بنزودیازپین میتواند علائم جدی و خطرناکی به همراه داشته باشد، از جمله:
– خوابآلودگی شدید
– گیجی و عدم هوشیاری
– تنگی نفس یا تنفس ضعیف
– کاهش فشار خون
– کاهش ضربان قلب
– از دست دادن هوشیاری یا کما
در صورت مشکوک بودن به اوردوز بنزودیازپین، باید فوراً اقدامات اورژانسی انجام شود، زیرا میتواند به آسیبهای مغزی و حتی مرگ منجر شود.
خطرات اعتیاد به بنزودیازپین
دو نگرانی اصلی در مصرف بنزودیازپین ها، احتمال سوءمصرف و وابستگی فیزیکی (اعتیاد) است. اگرچه سوءمصرف یا مصرف بیش از حد این داروها نسبتاً نادر است، اما افراد با سابقه سوءمصرف مواد مخدر باید با احتیاط بیشتری بنزودیازپین مصرف کنند، چرا که این گروه از افراد بیشتر در معرض استفاده نادرست و اعتیاد هستند.
مصرفکنندگان بنزودیازپینها اغلب این داروها را با مواد دیگر مانند اپیوئیدها ترکیب میکنند تا اثرات سرخوشانه بیشتری را تجربه کنند. به طور خاص، دیازپام (والیوم) و آلپرازولام (زاناکس) به دلیل تأثیرات سریعشان محبوبیت بیشتری دارند.
برای بیشتر بیماران، مصرف کوتاهمدت بنزودیازپین منجر به وابستگی یا اعتیاد نمیشود. اما مصرف طولانیمدت این داروها، حتی به مدت چند ماه، خطر بالا رفتن آستانه تحمل، وابستگی و بروز علائم ترک را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
سوءمصرف بنزودیازپینها ممکن است به عوارض جانبی جدی منجر شود، از جمله:
تحریریه مجله اعتیاد
references
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده
اولین نفری باشید که نظر میدهد.