چگونه می توان به یک فرد معتاد کمک کرد؟

118-AA-wow--1در بررسی نحوه مواجه افراد با فرد معتاد یکی از اساسی ترین سئوالات این است که چطور باید برای درمان اعتیاد فرد اقدام کرد؟

آیا درمان های اجباری، مانند روش های «سگ درمانی» و خشن می تواند در بهبودی افراد موثر باشد؟

دو سئوال اساسی در زمینه اعتیاد وجود دارد که همه عوامل درگیر در مساله اعتیاد سعی می کنند به فراخور توانایی و تجربه خود به آن پاسخ دهند. اول: چگونه فردی معتاد می شود؟ دوم: به چه صورتی باید به فرد معتاد کمک کرد.

 

برای پاسخ به سئوال اول بسیاری از زاویه های مختلف آن را بررسی و تلاش کردند تا به آن پاسخ دهند، اما قریب به اتفاق این نظرات با هم در تعارض نیست. هرکس به فراخور فهم، درک و تجربه خود تلاش می کند تا به شناخت پدیده اعتیاد کمک کند. اما در مورد سئوال دوم اختلاف نظرها آنقدر فراوان است که شکاف میان آن گسترگی زیادی دارد. برای ترک مواد مخدر هر کس راه حلی ارائه می کند. اما این راه حل گاه آنقدر باهم تفاوت دارند که نمی توان آنها را درک کرد. یک سر طیف این درمان، معتقد است که درمان اعتیاد باید اختیاری و با تمایل صورت گیرد. اما طرف دیگر بر این باور است که در درمان اعتیاد می توان از زور و اجبار استفاده کرد.

یک طرف معتقد است که با عشق و علاقه ای که خانواده ها به فرد معتاد انتقال می دهند می توانند موجبات ترک او را فراهم کنند، اما در طرف دیگر این طیف کسانی قرار دارند که می گوید در صورت لزوم حتی می توان معتاد را برای ترک کتک زدن و یا سگ به جان او انداخت. روشی که اصطلاحا «سگ درمانی» نامیده می شود. کدام یک از آنها درست می گویند؟ هیچ کس نمیتواند به این سئوال پاسخ قطعی دهند. چراکه اعتیاد درافراد جنبه های مختلفی دارد. گاه فرد معتاد چنان آسیب به خانواده وارد می کند که هیچ راهی جز اجبار در ترک اعتیاد برای آنها باقی نمی ماند.

167-NA-cryst-meth-200x150خانواده ای را تصور کنید که پدر از دنیا رفته و مادر، خواهر و پسر معتاد با یکدیگر زندگی می کنند. اعتیاد پسر سبب می شود تا امنیت مالی و روانی و گاه حتی جسمی از این خانواده بی سرپرست گرفته شود. هیچ کس جلودار او نیست و هرگونه زور و اجباری را برای تهیه مواد تحمیل می کند. در این شرایط چه کاری می شود کرد؟ خانواده تنها به دنبال خلاص شدن از دست فرد معتاد است. در این شرایط اولین و بهترین گزینه آن است که معتاد از محیط خانواده دور شود تا از آسیب ها درامان بمانند. برای رسیدن به این هدف دو راه وجود دارد. زندان یا کمپ.

پیشترها خانواده ها از ابزار اول استفاده می کنند. گاه با لو دادن فرزندانشان به پلیس او را روانه زندان می کردند. این کار باعث می شد تا مدتی از شر آسیب های او در امان باشند. از سوی دیگر محیط بسته زندان سبب می شد تا فرد برای مدت کوتاهی هم که شده از مصرف موادمخدر دور باشد و یا به راحتی و با میزان زیاد نتواند از آن استفاده کند. اما این راه مدتهاست بسته شده است. دیگر کمتر کسی را با یک تماس تلفنی و به جرم اعتیاد روانه زندان می کنند. در این شرایط است که راه حل دوم پا به عرصه می گذارد.

برای این دسته از خانواده ها کمپ های ترک اعتیاد گزینه مناسبی است. پولی که قرار است خرج مواد مخدر فرزندشان کنند، بابت هزینه های نگهداری او در کمپ پرداخت می کنند. به این ترتیب هم از آسیب ها او در امان هستند و هم امیدوارند که موادمخدر مصرف نمی کند و در مرحله ترک اعتیاد قرار دارد. اما سئوال اصلی و اولیه همچنان باقی است؟ آیا فرد معتاد باید به اجبار ترک کند و یا به اختیار؟ ترک اعتیاد با عشق و محبت خانوادگی، یا «سگ درمانی»؟

واقعیت این است که تا خود فرد معتاد تمایل به عدم مصرف موادمخدر نداشته باشد، درمان برای او امکان پذیر نخواهد بود. اما در هرحال نمی توان از آثار و نتایج حداقلی که درمان اجباری به همراه دارد نیز غافل بود. سئوال همچنان باقی است: چگونه می توان به یک فرد معتاد کمک کرد؟

حمید جهانبین/ سایت اعتیاد www.etiad.org