پرخوری عصبی یا بولیمیا

2014-OA-bulimia-200پرخوري عصبي نوعي بيماري رواني تغذيه اي است که عموما در دختران جوان مشاهده مي شود .افراد مبتلا شديدا تمايل به مصرف مقادير بسيار زياد غذا یا اسنک در یک نوبت یا یک دوره ی کوتاه دارند (Binge eating) ولی بعد از آن به دلیل عذاب وجدان ازپرخوری به روش های مختلف دفع سریع غذای مصرف شده مانند استفراغ خود خواسته یا استفاده از داروهای مسهل و ملین (Laxative) روی می آورند.

مبتلايان به اين اختلال داراي حالت ولع عجيب بوده و نياز شديدي به خوردن و بلعيدن مواد غذايي پرانرژي و ساده اي پيدا مي کنند که زمان زيادي براي جويدن و بلعيدن و آماده کردن آنها لازم نباشد. اما پس از خوردن و فروکش کردن حالت ولع و تمايل به پرخوري، عذاب وجدان، پشيماني و ناراحتي آنها شروع مي شود. در اين مرحله سعي مي کنند به هر شکلي از جمله استفراغ عمدي، مصرف قرص هاي ادرارآور، ورزش سنگين، کاهش شديد مقدار غذاهاي دريافتي روزانه و حتي روزه گرفتن غذا را از بدن خود خارج نمايند; به همين علت پس از گذشت مدت کوتاهي عادات غذايي شخص وارد نوعي چرخه معيوب شده و عملا کنترل ارادي از روي روند خوردن و باز پس زدن غذا برداشته مي شود.

افراد مبتلا به چرخوری عصبی(Bulimia Nervosa) گاهي دو بار در هفته دچار حمله بيماري مي شوند. حتي برخي از افراد مبتلا در فاز بي قراري و حالت حمله بيماري قادر هستند غذاهايي را که کالري فراواني دارند حتي بيشتر از نياز روزانه شان (البته چند برابر) بخورند که در اين حالت قادر به کنترل مقدار و سرعت غذا خوردن نبوده و اراده اي از خود براي پايان دادن به خوردن ندارند.

در اغلب موارد شروع پرخوری عصبی به دنبال دوره ‌ای از رژیم‌ های نادرست کاهش وزن اتفاق می ‌افتد. خستگی، ضعف و یبوست از جمله عوارض این بیماری محسوب می‌ شوند.

اغلب کسانی که این شیوه را در پیش می گیرند، زنانی هستند که در اواخر دوره نوجوانی یا اوایل بیست سالگی به سر می برند. اکثر افراد پر اشتها مانند کسانی که بی‌اشتهایی روانی دارند، مجذوب غذا هستند و ترس زیادی از اضافه وزن دارند و افسرده اند برخلاف بی اشتهایی روانی (Anorexia Nervosa)، پراشتهایی روانی در یک محدوده وزنی نرمال اتفاق می افتد، به همین دلیل گاهی تشخیص آن برای متخصصان هم مشکل است.

برچسب بیمار به کسی می چسبد که حداقل ۲ بار در هفته و برای مدت ۳ ماه این کار را انجام می دهد.

علائم بيماري

سایت اعتیادافسردگي، ضعف اعتماد به نفس، اشتهاي بسيار زياد به غذا حتي در مواقع سيري، احساس ضعف و بي حالي شديد، فرو رفتن گونه ها و لرزش فک؛ همچنين خشکي پوست دست و پا و افتادن دندان ها که همگي ناشي از کمبود شديد ويتامين و مواد معدني هستند نيز جزو علائم پرخوري عصبي به شمار مي روند.

درمان

از آنجا که ابتلا به بي اشتهايي عصبي نوعي اعتياد محسوب مي شود و ضرر فراواني براي بدن به همراه دارد، لذا اقدام جهت درمان فوري آن بسيار ضروري است.

چرخه درماني نيز شامل مشاوره با يک روان شناس مجرب جهت تغيير عادات غذايي، جايگزين کردن مواد مغذي از دست رفته، درمان کردن اختلالات گوارشي ايجاد شده ناشي از استفراغ عمدي و متعادل کردن فعاليت بدني افراد مبتلا به طور همزمان جزو راهکارهايي است که غالبا جهت بهبود بيماري ياد شده استفاده مي شوند.

همکاري همه جانبه خانواده و دوستان فرد مبتلا به پرخوري عصبي جهت درمان وي، موجب تسريع روند بهبودي مي شود.

بیمار باید غذای خود را به سه یا چهار وعده تعیین شده، به علاوه یك یا دو وعده از غذای سبك كه از پیش مشخص شده است، محدود كند. نباید بیش از سه ساعت، بین وعده‌های غذایی فاصله باشد و بیمار باید همیشه زمان وعده بعدی را بداند.

در فاصله این وعده‌های غذایی، باید كوشش کند تا از خوردن هر ماده غذایی پرهیز کند. خوردن غذا در سه وعده باعث می‌ شود كه از انجام دادن تلاش‌های غیر واقع ‌بینانه برای به تعویق انداختن خوردن، جلوگیری شود و به این ترتیب یكی از انواع فعالیت‌های رژیمی حذف شود.

البته این الگوی غذایی باید متناسب با مسئولیت‌های روزانه بیمار تنظیم شود و معمولاً‌ لازم است كه در تعطیلات آخر هفته، تغییراتی در این الگوی صرف غذا داده شود. برخی از بیماران تمایلی به خوردن غذای اصلی یا غذای سبك در وعده‌های منظم ندارند، چون فكر می ‌كنند افزایش وزن پیدا می ‌كنند. باید اطمینان داد كه معمولاً برعكس این موضوع اتفاق می ‌افتد، چون پیروی از این الگوی غذایی از افراط در پُرخوری عصبی و حریصانه می کاهد و به این ترتیب، مقدار كالری كه وارد بدن می ‌شود، كم خواهد شد.‌

متخصصین تغذیه و بیماری های اعصاب و روان به اهمیت آموزش بیمار از سوی درمانگر، در مقابله با پُرخوری عصبی یا بولیمیا (bulimia) معتقدند.

1014-OA-bulimia-460

جوانان و نوجوانان مبتلا‌ به اختلال رفتار پُرخوری حریصانه، باید بدانند كه با مصرف مقدار زیاد غذا،
مقدار زیادی انرژی وارد بدن می‌ شود و استفراغ عمدی، همه موادی را كه خورده شده، دفع نمی ‌كند

آموزش ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

وزن بدن: باید به بیمار درباره وزن مطلوب برای سن و قد او ، اطلاعاتی ارائه كرد. باید به او اطمینان داد كه نگران وزن دقیق مطلوب نباشد و از انتخاب رژیم غذایی بیش از حد متوسط، پرهیز كند.

پیامدهای جسمی پرخوری عصبی، استفراغ عمدی و ملین‌ها: همه بیماران باید درباره عوارض جسمی پُراشتهایی عصبی مطلع باشند. به‌ طور مثال باید درباره اختلال مواد معدنی و الكترولیت ناشی از استفراغ و استفاده از ملین یا مسهل‌ها، بزرگ شدن غده ترشح‌ كننده بزاق، فرسایش مینای سطح داخلی دندان‌های پیشین و بی ‌نظمی در عادت ماهیانه، اطلاعاتی داشته باشند. البته از میان این ها اختلالات الكترولیتی از نظر طبی جدی و خطرناك‌اند.

مفید نبودن استفراغ عمدی و مصرف مسهل‌ها برای كنترل وزن: جوانان و نوجوانان مبتلا‌ به اختلال رفتار پُرخوری حریصانه، باید بدانند كه با مصرف مقدار زیاد غذا، مقدار زیادی انرژی وارد بدن می‌ شود و استفراغ عمدی، همه موادی را كه خورده شده، دفع نمی ‌كند و استفاده از مسهل‌ها، اثر بسیار كمی در دفع انرژی دارند و اثر آنها در كاهش وزن بدن مانند داروهای مدر، كوتاه‌ مدت است.


آثار ناگوار رژیم غذایی

سه نوع برنامه غذایی وجود دارد:

پرهیز از خوردن در فواصلی از روز

پرهیز از خوردن انواع خاصی از غذاها

محدود كردن مقدار كلی غذایی كه خورده می‌ شود

بیشتر بیماران مبتلا‌ به پُرخوری عصبی، از هر سه نوع برنامه غذایی پیروی می‌ كنند و اغلب به‌ طرز افراطی، این کار، بیش ‌خواری را بیشتر می ‌كند. هدف این است كه بیمار به این نتیجه برسد كه باید رژیم غذایی را كنار بگذارد و این نكته باید در سراسر دوره درمان ادامه یابد.


نویسنده: سامان خالصی، کارشناس ارشد تغذیه/ منبع: www.dietiran.com

درباره اعتیاد به پرخوری بیشتر بخوانید: 

مردان در کنترل پرخوری از زنان موفق‌ترهستند!

انجمن پرخوران گمنام! 

آیا اعتیاد به غذا واقعی است؟